Çështja se si amerikanët shpenzuan dhe, më e rëndësishmja, kursyen para gjatë dy viteve të fundit, duket e madhe mbi ekonominë sot. Në pranverën e vitit 2020, kur miliona humbën punën brenda natës, një supozim i arsyeshëm ishte se financat personale do të vuanin. Në vend të kësaj, ndihmat e qeverisë, nga stimujt e deri te përfitimet më bujare të papunësisë, mbështetën të ardhurat. Për më tepër, ndërsa njerëzit qëndruan në shtëpi, shpenzimet e tyre ranë shumë nën nivelet normale.

Rezultati ishte një bum i ‘derrkucëve'(kutitë e kursimeve). Amerikanët kanë grumbulluar rreth 2.5 trilion dollarë kursime shtesë krahasuar me trendin para kovid. Të ardhurat më të larta se sa pritej përbëjnë dy të tretat e stokut, ndërsa shpenzimet më të ulëta se sa pritej shpjegojnë të tretën tjetër, sipas llogaritjeve nga The Economist.

Kjo sasi e parave të gatshme, teorikisht, mund të sigurojë një shtyllë për ekonominë gjatë vitit të ardhshëm pasi politikëbërësit tërhiqnin mbështetjen. Me inflacionin në 7% në dhjetor, një nivel më i lartë në katër dekada, Rezerva Federale ka sinjalizuar se synon të rrisë normat e interesit që në mars. Disa ekonomistë presin deri në katër rritje të normave këtë vit. Politikat fiskale po bëhen gjithashtu më të kursyera. Shumë nga rimbushjet e përfitimeve skadonin në vjeshtë. Paaftësia e Partisë Demokratike deri më tani për të kaluar programin e Presidentit Joe Biden “Ndërtoni më mirë” do të çojë në pakësim të mëtejshëm.

A do të zbehin kursimet shtesë ndikimin e gjithë kësaj shtrëngimi të politikave? Ka arsye për të qenë skeptik. Nëse 2.5 trilion dollarë do të ndaheshin në mënyrë të barabartë në të gjithë vendin, do të arrinin në rreth 7,500 dollarë për çdo amerikan, më shumë se totali i kombinuar i tre raundeve të çeqeve stimuluese. Në praktikë shpërndarja nuk është aspak e barabartë. Në dekadën para Covid-19, 1% e amerikanëve më të pasur kishin, në total, rreth dy herë më shumë para të gatshme dhe depozita bankare të çeqeve sesa 50% e fundit. Pandemia e ka anuar më tej këtë: 1% e lartë tani ka katër herë më shumë se gjysma e poshtme.

Kjo ka rëndësi në përpjekjen për të vlerësuar ndikimin e mundshëm të kursimeve të tepërta. Të pasurit zakonisht shpenzojnë një pjesë të ulët të të ardhurave të tyre. Paratë shtesë që ulen në duart e tyre ka më shumë gjasa të shkojnë drejt llogarive të investimeve sesa blerjeve ushqimore.

Një tjetër pengues mund të jetë natyra e rimëkëmbjes ekonomike. Në një punim të vitit të kaluar, Martin Beraja dhe Christian Wolf i Institutit të Teknologjisë në Masaçusets treguan se rikuperimet nga recesionet ku rënia e shpenzimeve ishte e përqendruar te mallrat priren të jenë më të forta se ato me shkurtime të përqendruara në shërbime. Kërkesa e mbyllur për, të themi, telefonat inteligjentë mund të lëshohet në një përmbytje. Në të kundërt, kërkesa për pushime në plazh rikthehet më ngadalë, pushuesit mund të jenë vetëm në një vend në të njëjtën kohë. Kjo logjikë sugjeron që ndërsa pandemia zhduket, fluksi i kursimeve në shërbimet e shtyra për një kohë të gjatë si udhëtimi dhe argëtimi mund të jetë i ngadaltë.

Një tjetër shqetësim i dukshëm është inflacioni i lartë. Kjo ushqehet si në pasuri ashtu edhe në të ardhura. E rregulluar për çmimet në rritje, rritja e pagave në Amerikë është kthyer ndjeshëm negative gjatë gjysmës së fundit të vitit. Në mënyrë të ngjashme, vlera reale e kursimeve duket pak më pak mbresëlënëse duke pasur parasysh uljen e fuqisë blerëse.

Megjithatë, ky nuk është fundi i tregimit. Sondazhet nga dega e Fed në Nju Jork tregojnë se marrësit e stimulit kursyen rreth një të tretën dhe përdorën një të tretën tjetër për të paguar borxhet. Vendime të tilla ndihmojnë për të shpjeguar pse bilancet e familjeve janë më të shëndetshme sot se para pandemisë. Pavarësisht nga pasuria e tyre, amerikanët kanë raporte më të ulëta borxhi ndaj aktiveve se dy vjet më parë. Kjo mund t’u japë atyre hapësirë ​​për të marrë hua dhe për të shpenzuar më shumë.

Kjo tashmë mund të ndodhë. Huamarrja konsumatore u rrit në nëntor me 40 miliardë dollarë, më së shumti në rekord, pasi përdorimi i kartave të kreditit u rrit. Disa vëzhgues e panë këtë si një shenjë se familjet ishin të lidhura për para të gatshme. Alex Lin i Bankës së Amerikës nuk është dakord. “Një rritje në shpenzimet e kartave të kreditit mund të jetë një funksion i ri-angazhimit më të madh në ekonomi,” thotë ai. “Amerikanëve u pëlqen të përdorin kartat e tyre të kreditit për të grumbulluar pikë për udhëtime ose restorante, dhe kjo nuk është domosdoshmërisht një shenjë rreziku.”

Dëmi nga inflacioni mund të rezultojë gjithashtu i tolerueshëm, veçanërisht nëse shtrëngimi i Fed, plus përmirësimet e zinxhirit të furnizimit, i kthejnë çmimet nën kontroll. Rritja e pagave ka qenë më e fortë për ata me të ardhura më të ulëta, grupi më i cenueshëm ndaj reduktimit të fuqisë reale të shpenzimeve. Në nëntor, rritja vjetore e pagave nominale për çereklin e fundit të fituesve arriti në 5.1% kundrejt 2.7% për kuartilin më të lartë, sipas Atlanta Fed.

Në tërësi, amerikanët kursyen rreth 6.9% të të ardhurave të tyre në nëntor, më e ulët se mesatarja prej 7.4% në pesë vitet para pandemisë. Megjithatë, kjo është pikërisht ajo që duhet parë nëse disa njerëz po zhyten në kursimet e tyre të tepërta. Është gjithashtu një arsye kryesore pse shumica e parashikuesve mendojnë se ekonomia e Amerikës do të rritet me rreth 4% këtë vit, një ritëm i fuqishëm përballë erërave të kundërta.

Radari.al